1- مقدمه
شبكه جهاني اينترنت و ترمينال هاي سيار (منظور از ترمينال هاي سيار يا بي سيم (Mobile Terminals )، گوشي تلفن همراه، Laptop PC ، Smart phone ، Communicator مي باشد) در كنار يكديگر و در بستر تكنولوژي ها و پروتكل هاي پيشرفته،مفهومي جديد به نام تجارت بي سيم را خلق كرده اند. اگر چه امكانات ارسال و دريافت پيغام هاي كوتاه ( SMS ) از سال ها قبل در كشورهاي توسعه يافته رواج يافته است اما دوران گذار از تجارت الكترونيك كابلي به بي سيم به طور ملموس از سه سال قبل آغاز شده است. قبل از آن،تلفن هاي همراه نقش يك مودم را براي ارتباط رايانه هاي پرتابل با شبكه جهاني اينترنت ايفا مي كردند ولي با ظهور ميكروپويشگرهاي ( Micro browsers ) قابل نصب بر روي ترمينال هاي سيار و تكنولوژي هاي WAP ( Wireless Application Protocol ) و پيشرفته تر،تعداد تجهيزات مورد نياز براي اتصال ترمينال هاي سيار به اينترنت از دو عدد ( مودم و ترمينال سيار) به يك عدد ( ترمينال سيار ) كاهش يافت. ظهور اين امكان از يك طرف و موفقيت هاي مالي حاصل از تجارت الكترونيك در سال هاي اخير سبب مطرح شدن تجارت بي سيم در دنياي كسب و كار امروزه شده است. منفعت هاي حاصل از تجارت بي سيم سبب شده است كه بسياري از سازمان ها و دولت ها به آن توجه ويژه اي نشان دهند. در ميان دولت ها،كشورهاي اروپايي و ژاپن و از ميان سازمان ها شركت هايي همچون موتورولا،نوكيا،مايكروسافت و ده ها شركت عظيم ديگر بر روي منافع نهفته در اين فرصت سرمايه گذاري هنگفتي كرده اند.

2- فرصت و منفعت
فرصت متناظر با منفعت بالقوه است. منفعتي كه مجموعه اي از عوامل ( عوامل بروز منفعت) بايد گرد هم آيند تا اين منفعت بالقوه تبديل به بالفعل شود. هنگامي فرصت ظهور كرده است كه عوامل بروز منفعت به طور ناقص فراهم شده باشند،به عبارت ديگر تعدادي از اين عوامل موجود و تعدادي مفقود باشند. تلاش سازمان ها در جهت دستيابي به اين عوامل مفقود و به منظور كشف منافع نهفته در فرصت ها خواهد بود. عناصر تشكيل دهنده فرصت عبارتند از منفعت بالقوه نهفته در فرصت و عوامل بروز منفعت (موجود و مفقود). براي بررسي فرصت تجارت بي سيم،لازم است عناصر فرصت ( منفعت بالقوه و عوامل بروز منفعت ) مورد تحليل قرار گيرند. در اين جا فقط به بررسي منفعت در اين فرصت پرداخته شده است.

3- تعريف تجارت بي سيم و منافع آن
براي تجارت بي سيم تعاريف متعددي ارايه شده است ،كه در اين جا به دو تعريف عمده اشاره مي شود.( Durlacher.2002 ) آن را چنين تعريف كرده است : « تجارت بي سيم عبارت است از هر معامله (داراي ارزش مالي) كه از طريق يك شبكه ارتباطات دوربرد بي سيم انجام شود» چنان كه ملاحظه مي شود اين تعريف وسايل بي سيم را محدود نكرده است و در نتيجه كامپيوترهاي پرتابل ( Laptop )، گوشي هاي تلفن همراه ،و حتي Personal Digital Assistance را در بر مي گيرد. ( Burman.2001,Zohar.2000,Chamberlin.2000 ) تجارت بي سيم را استفاده از گوشي هاي تلفن همراه براي ارتباط،تعامل و معامله هميشه بر خط از طريق اينترنت تعريف مي كنند. در اين تعريف تجارت بي سيم به گوشي هاي تلفن همراه محدود شده است و از آن لزوما” خلق منفعت مالي به ذهن مبتادر نمي شود. بنابراين تعريف پيام هاي SMS از يك فرد به فرد ديگر از طريق گوشي موبايل در محدوده اين تعريف مي گنجد. در اين مقاله،تجارت بي سيم عبارت است از هر معامله داراي ارزش مالي كه از طريق يك شبكه ارتباطات دوربر بي سيم و با استفاده از گوشي هاي تلفن همراه انجام شود. (Aibadvi2003,Baradarannia).بنابراين بر اساس اين تعريف،مثال اخير در مورد پيام هاي SMS تجارت بي سيم محسوب نمي گردد. بلكه اين پيغام ها،اگر از يك مركز اطلاع رساني ( كه در قبال ارايه خدمت مبلغي را دريافت مي كند) بر روي تلفن همراه مشتري ارسال شده باشد،در محدوده تعريف ارايه شده تعريف بالا بكار مي روند. لغات تجارت الكترونيكي سيار ( Mobile Electronic Commerce ) و تجارت الكترونيكي بي سيم ( Wireless Electronic Commerce ) نيز براي توصيف ارايه شده توسط تعريف بالا بكار مي روند. تجارت بي سيم چه مزايا يا منافعي را به همراه دارد. آنچه كه مستقيما” مشتريان حاضر در اين تجارت با آن ها سر و كار خواهند داشت و نقش بسيار مهمي در ارزش آفريني براي آنان دارد همچون الكترونيك كاربردها و خدمات ارايه شده از طريق تجارت بي سيم است. اما ويژگي هاي شبكه بي سيم و نيز تلفن هاي همراه،مزيت هاي ديگري را براي اين تجارت خلق كرده اند كه همين مزايا آن را در موقعيتي برتر نسبت به تجارت الكترونيك ( از طريق اينترنت كابلي ) قرار داده است ( Bernardis.2000, Kinoshita.2002, Brown.2002, Green.2000, Huizen.2000 ).

بر اين اساس سه منشا مزيت،براي تجارت بي سيم قابل بيان است.
الف) مزيت هاي استفاده از گوشي تلفن همراه
ب) مزيت هاي حاصل از كاربردهاي (Applications ) تجارت بي سيم
ج) مزيت استفاده از اينترنت از طريق گوشي هاي تلفن همراه

3-1- مزيت هاي استفاده از گوشي هاي تلفن همراه
3-1-1- همه جايي ( Ubiguity ) : همه جايي آشكارترين مزيت گوشي هاي تلفن همراه است. يك تلفن همراه ( البته از نوع پيشرفته آن ) مي تواند علاوه بر رفع نياز استفاده كننده به اطلاعات به لحظه (Real-Time ) امكان ارتباط و تماس را مستقل از حل و موقعيت او و در هر جايي برآورده سازد( Durlacher,200. Huizen,2000 ) .

3-1-2- قابل دسترسي بودن (Reachabelity ) : افراد بسياري هستند كه به دليل شغلي يا خصوصي تمايل دارند كه در هر كجا و در هر زماني كه در دسترس باشند. در صورتي كه شخص يك تلفن همراه داشته باشد اين امكان براي او فراهم خواهد بود. ضمن آنكه فرد مي تواند در دسترس بودنش را به افراد يا زماني به خصوص محدود نمايد ( Durlacher.2002, Huizen.2000 )‌.

3-1-3- بانك اطلاعات متحرك ( Mobile storage device ) : تلفن هاي همراه به عنوان ابراز ذخيره سازي اطلاعات،هميشه در دسترس هستند و به كارگيري اطلاعات ذخيره شده از طريق آن ها نيز راحت تر مي باشد ( Kuramitsu and sakamura,2001 ).

3-2- مزيت استفاده از شبكه بي سيم از طريق گوشي هاي تلفن همراه
در سال هاي اخير تكنولوژي هاي بي سيم و تلفن همراه تا حد بسيار زيادي همگرا شده اند و از اين بين ارزش هاي زيادي خلق شده است،كه از آن جمله مي توان به موارد ذيل اشاره كرد ( Naught.2000, Huizen.2000,Lie.2002 ).

3-2-1- جايابي ( Localization ): پيشرفت هاي تكنولوژيكي ،ويژگي جديدي براي تجارت بي سيم به ارمغان آورده است كه طي آن ارزش بيشتري نسبت به گذشته براي مشتريان خلق مي شود. شركت هاي ارايه دهنده خدمات ( مرتبط با يك مشتري ) با آگاهي از محل حضورش،او را به معامله از طريق شبكه بي سيم تحريك مي كنند، بنابراين زماني كه مدير يك شركت طي سفر كاري به شهر مقصد مي رسد مي تواند انتظار دريافت پيغامي روي تلفن همراه خود داشته باشد كه از او در خصوص نياز به هتل جهت اقامت،سوال شده است.

3-2-2- امنيت ( Security ) : تكنولوژي هاي امنيتي در تجارت بي سيم قبلا” در قالب تكنولوژي SLL ( Layer Secure Socket ) ظهور كرده است. اما كارت هاي هوشمند داخل ترمينال هاي سيار،امكان تاييد و اثبات مالك را فراهم مي كند و در نتيجه سطحي بالاتر از امنيت را نسبت به آنچه كه در حال حاضر در محيط هاي اينترنتي كابلي وجود دارد،پديد آورده است.

3-2-3- ارتباط سريع ( Instant Connectivity ) : اگر چه تا چندي قبل،براي ارتباط با شبكه اينترنت ( با استفاده از WAP و يك ميكروپويشگر و بر اساس تكنولوژي شبكه GSM )، لازم به تماس تلفني بود اما با ظهور تكنولوژي هاي GPRS و تكنولوژي هاي بعد از آن اين امكان فراهم شده است تا بدون بوت كردن سيستم و يا تماس تلفني، به شبكه اينترنت متصل شد. بنابراين جداي از بحث هاي مربوط به تجارت بي سيم،سريع ترين روش براي دسترسي به اينترنت از طريق ابزارهاي جديد بي سيم و تكنولوژي هاي مرتبط خواهد بود.

3-2-4- خدمات سفارشي ( Personalization ) : ظهور تكنولوژي هاي جديد امكان معامله خدمات سفارشي شده را از طريق تلفن هاي همراه فراهم كرده است،در مثال قبل اگر پاسخ مدير شركت در خصوص پيشنهاد هتل براي اقامت مثبت باشد،ارايه دهنده خدمت با ارسال پيغامي پيشنهادهايي به او خواهد دادكه در محدوده قيمتي مدير باشد( يا در محدوده هر متغير ديگر به جز محدوده بودجه اي ، كه البته مدير قبلا” از طريق ابزارهايي،شبكه را از آن ها آگاه كرده است).

3-3- مزيت هاي حاصل از كاربردهاي تجارت بي سيم
اغلب مزيت هاي گفته شده در بالا،در قالب كاربردهايي ( Applications ) كه بر روي تلفن هاي همراه مشتريان و يا مراكز ارايه دهنده سرويس نصب مي شود توسط آن ها درك مي گردد و از آنجا كه مشتريان،مستقيما” آن ها درك مي گردد و از آنجا كه مشتريان مستقيما” با اين كاربردها سرو كار خواهند داشت نقش بسيار مهمي در درك مزيت هاي تجارت بي سيم توسط مشتريان خواهند داشت،كاربردها و خدماتي كه در حوزه تجارت بي سيم مطرحند،چه آن ها كه دوران آزمايشي خود را پشت سر مي گذرانند در سه دسته كاربردهاي ارتباطي ( Applications Communications ) و كاربردهاي فردي ( Commerce Applications Consumer M- ) و كاربردهاي حوزه كسب و كار ( Business M-Commerce Applications ) قابل بررسي هستند.

3-3-1- كاربردهاي ارتباطي ( Applications Communications ) : دو كاربرد پست الكترونيكي ( e-mail ) و SMS از جمله پر استفاده ترين كاربردها در اروپا بوده است ( Bernardis,2000 Durlacher,2002 ). تعداد ديگري از اين دسته از كاربردها كه يا توسعه يافته اند و يا مراحل آزمايشي خود را طي مي كنند عبارتند از: Messaging(MIM), Mobile Chat, Mobile Instant . كاربردهاي ارتباطي به دو دليل بسيار مورد توجه قرار گرفته اند. اولا” مردم با آنها آشنا هستند و اغلب با اين كاربردها از طريق اينترنت كابلي كار كرده اند. ثانيا” آن ها غالبا” به اين كاربردها،براي حفظ ارتباط خود با دوستان و سازمان هايشان در هر كجا و هر زمان نياز دارند.
3-3-2- كاربردهاي فردي ( Consumer M-Commerce Application ): قسمت اعظم كاربردهاي تجارت بي سيم در اين حوزه توسعه داده شده اند. از جمله آن ها به موارد ذيل مي توان اشاره كرد.
3-3-2-1- خدمات مالي ( Mobile Financial Services ): ارايه خدمات مالي نظير امور روزمره بانكي و خريد و فروش سهام ، كانال هاي جديدي را به روي موسسات مالي گشوده است. در تحقيقي كه نوكيا در خصوص تعيين برترين كاربردهاي تجارت بي سيم به لحاظ ميزان تقاضاي بازارهاي مختلف انجام داده است، بانكداري بي سيم ( Mobaile Banking ) با بيش از 85%به عنوان برترين كاربرد تعيين گرديده است ( Nokia,2002 ) . موارد ذيل از كاربردهاي عمده در زمينه خدمات مالي بي سيم است ( 2001,Durlacher,2002 Naughton,2000 Bernardis,2000 Tan and Teo )
3-3-2-1-1- بانكداري بي سيم :
بانكداري بي سيم زير مجموعه اي از بر خط ( Online ) است كه بيش از 95% بانك هاي اروپا در حال حاضر اين خدمت را ارايه مي دهند،انگيزه عمده از سوي بانكها براي ارايه چنين خدمتي داشتن يك كانال توزيع ديگر و البته موثرتر و همچنين كاهش هزينه هاي عملياتي است. تجربه هاي موجود در زمينه بانكداري بر خط كابلي حركت به سمت شبكه بي سيم را راحت تر ساخته است،خدماتي كه تاكنون از طريق بي سيم ارايه گرديده است عبارتند از: ارايه اطلاعات كلي نرخ بهره ،نرخ ارز و ... ،ارايه اطلاعات شخصي ( مرور آخرين معامله صورت حساب هاي اعتباري و.... ) و انجام معاملات انتقال سرمايه و ... .
3-3-2-1-2- كارگزاري بي سيم ( Mobile Broking ):
امكان دريافت اطلاعات به لحظه قيمت سهام و معامله بر خط آن ها در هر زمان و در هر مكان سبب ايجاد ارزش بسياري براي كارگزاران حرفه اي و حتي افراد حقيقي ( كه در بازار بورس به خريد و فروش سهام اشتغال دارند ) شده است.
3-3-2-1-3- قبض هاي پرداخت بي سيم ( Mobile e-Bill ): هم اكنون در بعضي از كشورها از جمله فنلاند مردم قبوض پرداخت خدمات آبونمان شده شان را از طريق شبكه بي سيم و ايجاد ارزش براي مشتري،سبب كاهش هزينه هاي صدور و پست اين قبوض براي ارايه دهنده خدمات خواهد شد.
3-3-2-1-4- پرداخت حقوق ( Mobile e-Salary ) : هم اكنون در تعدادي از شركت هاي اروپايي،كارمندان فيش حقوقي خود را از طريق تلفن هاي همراه خود دريافت مي كنند و در نتيجه ديگر نيازي به توليد فيش هاي حقوق كاغذي و عرضه آن ها نيست.
3-3-2-2- خريد بي سيم ( Mobile Shopping ) :
بسياري از محصولات كه در حال حاضر از طريق اينترنت كابلي خريد و فروش مي شود،از طريق شبكه بي سيم نيز قابل معامله اند ( Mobile Retailing ) . در مورد خدمات نيز وضع به همين گونه است از جمله خدمات مي توان به خريد بليط ( Mobile Ticketing )،حراجي ها ( Mobile Auctions )، رزرواسيون هتل، رستوران و... ( Mobile Reservations )، ارايه كارت هاي تبريك ( Mobile Postcard ) و ... اشاره كرد ( Burman,2001.Tan and teo Durlacher,2002 ).
3-3-2-3- از طريق شبكه بي سيم ( Mobile Advertising ) : يك نظريه پر طرفدار وجود دارد كه اينترنت سيار همچون اينترنت كابلي وابسته درآمدهاي تبليغات نخواهند بود و طرفداران اين نظريه،علت آن را صفحه نمايشگر كوچك تلفن هاي همراه و امكانات گرافيكي محدودآن مي دانند. اما نوع جديدي از تبليغات مبتني بر مديريت ارتباط با مشتري و ارتباط يك به يك با مشتري در حال شكل گرفتن است. كه نياز چنداني به امكانات گرافيكي و نمايشگرهاي بزرگ ندارد. گردانندگان شبكه بي سيم و يا ارايه دهنده خدمت ( Service Provider ) با استفاده از اطلاعات دموگرافيك شخص و بر اساس الگوهاي تماس او،پورتفوي اطلاعاتي اش را ايجاد مي كنند. علاوه بر اين،مشتري نيز با در اختيار داشتن يك ورودي سيار ( Mobile Handset ) گردانندگان شبكه را از نيازها و اولويت هاي خود آگاه مي گرداند و به اين ترتيب پورتفوي خود را تكميل مي كند. اين مجموعه اطلاعات اين امكان را براي مشتري فراهم خواهد كرد كه با توجه به محل حضورش اطلاعات و خدمات مطابق ميل خود را دريافت دارد (Chamberlain,2000 Durlacher2002,Tan and,2001, ) فروشندگان،زماني كه مشتريان هدف در محدوده فيزيكي شان باشند مي توانند به آنان دست يابند به عنوان مثال مردمي كه نزديك به يك رستوران غذاي ژاپني هستند،پيغامي در خصوص دعوت به يك ناهار ويژه دريافت مي كنند. البته اين مردم به اين علت انتخاب شده اند كه اولا” نزديك آن رستوران خاص بوده اند و ثانيا” آن مردم،غذاي ژاپني را به عنوان غذاي مورد علاقه شان از طريق ورودي تلفن سيار خود اعلام كرده بودند. با توجه به افزايش استفاده كنندگان شبكه بي سيم ملاحظه مي گردد كه چه تحول عظيمي در مديريت ارتباط با مشتري ( CRM ) و بازاريابي و تبليغات در حال تحقق است.
3-3-2-4- مديريت اطلاعات پوياي بي سيم ( Dynamic Information Management Mobile ) : از آنجا كه مهم ترمينال هاي سيار،ابزار ذخيره سازي مطمئني براي اطلاعات مهم مي باشند،با به روز نگه داشتن اطلاعات آن ها مي توان از اين ترمينال ها به عنوان يك پايگاه داده هاي شخصي استفاده كرد. از جمله كاربري هاي در اين زمينه مي توان به كارت عضويت بي سيم ( Mobile Membership ) اطلاعات پزشكي بي سيم ( Medical Record Mobile ) و ( در اينده اي نه چندان نزديك ) رويداد بي سيم ( Mobile Passport ) اشاره كرد ( toi,2001. Durlacher,2002. Brown,2002. Tan and ).
3-3-2-5- اطلاع رساني بي سيم ( Mobile Information provisioning ) :
اطلاعات مختلفي از طريق شبكه بي سيم قابل ارايه به مشتريان است از جمله اخبار عمومي ( اتفاقات روز،تيتر اخبار،دماي هوا و ... ) اخبار ورزشي ( برنامه هاي بازي هاي فوتبال،اسب دواني و ... )،اطلاعات مسافري ( برنامه هاي زمان بندي قطار،اتوبوس،هواپيما،زمان هاي تاخير وسايط حمل و نقل عمومي، تاكسي ها،هتل ها و ...) ( Tan and Toi,2001. Brown,2002. Durlacher,2002. Naughton,2000. Bernardis,2000 ) .
3-3-2-6- سرگرمي هاي بي سيم ( Mobile Entertainment ) :
از جمله كاربردهاي در اين زمينه مي توان به بازي بي سيم ( Mobile Gaming ) و موسيقي بي سيم ( Mobile Music )، فيلم بي سيم ( Mobile Video ) اشاره كرد ( Brown,2002. Durlacher,2002.Tan and Toi,2001 ).
3-3-3- كاربردهاي تجارت بي سيم در حوزه كسب و كار:
فرآيندهاي مختلفي در سطح كسب و كار با استفاده از قابليت هاي تكنولوژي هاي بي سيم موثرتر و كاراتر از گذشته شده اند و يا خواهند شد. موارد ذيل بر اساس اين فرآيندها توسعه داده شده و يا در حال توسعه اندTan and toi,2002. Durlacher,2002 .
3-3-3-1- ارسال وظايف ( Job Dispatch ) :
اين كاربرد،اين امكان را فراهم خواهد كرد كه وظيفه جديد به كارمندان از طريق داده هاي غير از صدا و از طريق شبكه بي سيم اعلام شود،به عنوان مثال يك تكنسين تعميركار به هنگامي كه در جاده در حال حركت است پيغامي را از شركت خود دريافت مي كند كه درآن جزئيات مشكلات يك مشتري در خصوص محصول شركت توضيح داده شده است و تكنسين بايد خود را به محل مشتري برساند. اين كاربرد در حوزه هاي مختلفي همچون حمل ونقل ( غذا،سوخت،بار،روزنامه،تاكسي )، خدمات عمومي ( آب،برق،تلفن،گاز،) خدمات دفتري ( تجهيزات دفتري،رايانه ) و مراقبت هاي پزشكي ( خدمات اجتماعي،پزشكان و پرستاران كشيك) كاربرد دارد.
3-3-3-2- مديريت ارتباط با مشتري بي سيم ( Mobile CRM ):
مديريت ارتباط با مشتري ا زطريق اينترنت ( بي سيم يا كابلي) هميشه به عنوان يكي از مهمترين نرم افزار هاي كاربردي مطرح بوده است.
3-3-3-3- به روز نگه داشتن نيروهاي فروش از طريق شبكه بي سيم ( Mobile Sales Force Automation ):
ويزيتورهاي فروش،زمان قابل توجهي را در بيرون از شركت و در بين مقاصد مي گذرانند. اين نيروها از طريق يك تلفن همراه هوشمند قادر خواهند بود تا بدون رجوع به شركت اطلاعات مورد نياز در خصوص قيمت ها، اطلاعات رقابتي،اطلاعات مورد نياز در خصوص قيمت ها ،اطلاعات رقابتي ،اطلاعات ارتباطي و اخبار شركت را دريافت دارند. نيروهاي فروش از اين طريق حتي مي توانند با جستجوي اطلاعات و بروشورها،اطلاعات منتخب را مستقيما به دستگاه دورنگار مشتري ارسال نمايند.

4- درآمدها حاصل از تجارت بي سيم در اروپا
در قسمت هاي قبل،مزايايي كه تجارت بي سيم به همراه دارد ارايه شد. اين مزيت ها سبب شده اند تا سازمان هاي مخابراتي بسياري از كشورها و درصد آن ها كشورهاي اروپايي و ژاپن سرمايه گذاري هنگفتي در اين زمينه،انجام دهند و حتي چشم انداز 10 سال آينده خود را بر اين اساس بنا كنند. در بيانيه هاي آن ها تجارت بي سيم به عنوان آغازگر حركت به سوي عصر ديجيتالي نگريسته شده است كه تا سال 2020 محقق خواهد گرديد ( Kinoshta,2002. Lei,2002. NTT,2002 ). در اين قسمت به بررسي بازار تجارت بي سيم در اروپا به عنوان نمونه اي موفق در اين عرضه پرداخته شده است. درآمد تجارت بي سيم در اروپا در سال 1998.323 ميليون يورو و در سال 2001. حدود 7 ميليارد يورو در سال 2003 برسد ( Durlacher,2002 ). بيشترين درآمد مربوط به اطلاع رساني بوده است. با توجه به تكنولوژي هايي كه در آن زمان ارسال پيام ها را از طريق سرويس SMS ميسر مي ساخت و عدم گسترش تكنولوژي هاي جديد،برتري اين كاربرد نسبت به بقيه قابل تفسير است. اما با ظهور تكنولوژي ها و پروتكل هاي جديد و پيشرفته شبكه بي سيم به همراه ظهورنسل جديد تلفن هاي همراه و همچنين سيستم هاي عامل و ميكروپويشگرهاي قابل نصب بر روي تلفن هاي همراه،اين تركيب درآمدي تغيير يافته است. در سال 1998. ارايه اطلاعات ( Information provisioning ) با 91 درصد بزرگترين سهم در آمدي را به خود اختصاص داده بود. اما اين مقدار در سال 2003 به 5 درصد كاهش يافته است و در عوض تبليغات با 23 درصد در صدر قرار گرفته است. نكته قابل توجه آن است كه خدمات مالي،تبليغات و خريد بي سيم مجموعا حدود 60 درصد تركيب درآمد حاصل از تجارت بي سيم در اروپا را در سال 2003 تشكيل خواهند داد.

5- پيش بيني بازار آينده
يكي از نكات مهم در تحليل هر فرصت توجه به وجود تقاضا براي منفعت هاي نهفته در آن فرصت دارد. به عبارتي ديگر يكي از ابعاد منفعت در هر فرصت استقبال از آن فرصت و وجود بازار براي آن است ( Albadvi and Baradarannia ) . تحليل فرصت تجارت بي سيم نيز لازم است تا بازار آن و نيز روند رشد آن مورد توجه قرار گيرد با توجه به تعريف منتخب از تجارت بي سيم و نيز مزاياي آن مي توان گفت تجارت بي سيم تركيبي ا زمفهوم تلفن هاي همراه و تجارت الكترونيك ( EC ) است و در نتيجه بين رونق بازار آن با وضعيت بازارهاي تلفن هاي همرا ه و تجارت الكترونيك رابطه اي نزديك وجود دارد. بنابراين گسترش بازار تجارت بي سيم متاثر از رونق بازار تلفن هاي همراه،و ميزان مطلوبيت بازار تجارت الكترونيك است. بر اين اساس در قسمت هاي بعد به عنوان نمونه،روند رشد تجارت بي سيم در اروپا مورد بررسي قرار مي گيرد.

5-1- بازار تلفن هاي همراه در اروپا
پيش بيني ها در اروپا نشان مي دهد كه تعداد مشتريان تلفن همراه فراتر از تعداد خطوط تلفن ثابت خواهد رسيد. هم اكنون در بعضي از كشورهاي اروپايي اين اتفاق افتاده است. در فنلاند درصد نفوذ موبايل حدود 80 درصد است. استفاده كنندگان موبايل در اروپاي غربي از چيزي در حدود 95 ميليون نفر در پايان سال 98 به 240 ميليون نفر در پايان سال 2003 خواهد رسيد. اين به معناي درصد نفوذ 64 درصد در هر كشور اين ضريب حداقل 50 درصد خواهد بود براي كشورهاي قاره اروپا است ( Datagest,2002 ) . از طرف ديگر با گسترش ارتباطات بي سيم بين مردم ميزان درآمد متوسط گرداننده شبكه ( Mobile Operator ) از هر استفاده كننده به ازاي خدمات مكالمه ( voice ) كاهش مي يابد. پيش بيني ها نشان مي دهد كه تا سال آينده تعرفه هاي شبكه بي سيم در صورت محدود بودن خدمات به مكالمه به ميزان ثابتي خواهد رسيد ( Burman,2001 ) . بنابراين اگر گردانندگان شبكه بي سيم بخواهند سرعت روند كاهش ميزان درآمد متوسط از هر استفاده كننده را كاهش دهند و يا جهت آن را معكوس كنند بايد به طور پيوسته در حال توسعه و پياده سازي خدمات جديد ( چيزي به جز سرويس مكالمه) از طريق شبكه باشند. افزايش روز افزون استفاده كنندگان تلفن هاي سيار از يك طرف و كاهش ميزان درآمد گردانندگان شبكه بي سيم ( آن ها كه فقط سرويس مكالمه را ارايه مي دهند) از طرفي ديگر باعث ارايه خدمات جديد از سوي گردانندگان و حركت به سمت توسعه تجارت الكترونيك از طريق شبكه بي سيم شده است.
5-2- بازار تجارت الكترونيك ( EC ) در اروپا
رشد تجارت الكترونيك باافزايش تعداد مشتريان و كارگزاران بر خط ( Onilne ) همچنان ادامه دارد. طبق تحقيق گروه مشاوره اي فارستر (Forrester,2002 ) در سال 99 ميزان تجارت الكترونيك در اروپا 8 ميليارد يورو بوده است كه اين رقم به حدود 65 ميليارد دلار به سال 2001 رسيد . قسمت عمده اين افراد كساني بودند كه براي اولين بار از اينترنت خريد مي كردند. بسياري از اين ارقام بر اساس آمار مشترياني است كه از طريق كامپيوتر PC خريد كرده اند و شامل آمار كساني كه از طريق ترمينال هاي جديدتري نظير وب تلويزيوني((TV Web Personal Digital Assistant ) PDA )و ... به انجام عمليات پرداخته اند نمي شود. علاوه بر اين،نه تنها بسياري از محصولات و خدمات ارايه شده در تجارت الكترونيكي از طريق غير كابلي نيز قابل ارايه است بلكه شبكه بي سيم اين امكان را فراهم آورده است تا محصولات و خدماتي خاص با ارزش افزوده بيشتر ( هر زمان ،هر مكان و سفارشي شده )‌از طريق آن به مشتريان ارايه گردد. تعداد استفاده كننده شبكه بي سيم در اواخر سال 1999 دركل دنيا متجاوز از 300 ميليون نفر و تعداد استفاده كننده اينترنت 200 ميليون نفر گزارش شده است ( Lei,2001 )‌. اگر چه فاصله ميان استفاده كنندگان از اينترنت و مالكان خطوط تلفن همراه در سال 98 در اروپا زياد بوده است اما به علت ويژگي هاي تجارت بي سيم كه در قسمت قبل گفته شد و همچنين جذابيت هاي حاصل از محصولات و خدمات خاص تجارت بي سيم با گسترش بازار تجارت الكترونيك،ميزان استفاده از اينترنت غير كابلي براي معاملات رو به افزايش است.

6- جمع بندي
خصوصيات و ويژگي هاي تجارت بي سيم نقش بسيار تعيين كننده اي در ايجاد ارزش و در نتيجه جذابيت اين كسب و كار براي مشتريان بالقوه دارد. اين خصوصيات را مي توان در سه دسته مزيت هاي استفاده از گوشي هاي تلفن همراه، و مزيت استفاده از اينترنت بي سيم از طريق گوشي هاي تلفن همراه،و مزيت هاي حاصل از كاربردهاي ( Applications ) تجارت بي سيم طبقه بندي كرد. تجارت بي سيم همان تجارت الكترونيك ( Commerce Electronic ) است كه از طريق گوشي هاي موبايل صورت مي گيرد در نتيجه توسعه بازار آن با رونق بازار تلفن هاي همراه و تجارت الكترونيك رابطه اي تنگاتنگ دارد. همه پيش بيني ها بيانگر رشد بازار تلفن هاي همراه در سال هاي آتي است. در بعضي كشورهاي اروپايي حداقل 50 درصد و به طور متوسط 64 درصد خواهد بود. براساس پيش بيني ها،تعداد مالكان خطوط تلفن همراه در كل دنيا به يك ميليارد نفر خواهد رسيد. از طرف ديگر بازار تجارت الكترونيك نيز روندي رو به رشد دارد. ميزان تجارت الكترونيك اروپا در سال 8.99 ميليارد يورو و در سال 2001 . 65 ميليارد بوده است. به دليل استفاده روبه رشد از تلفن هاي همراه و نيز به دليل رشد فزاينده تجارت الكترونيك،توسعه فراگير تجارت بي سيم قابل پيش بيني است. ميزان در آمد اروپا از ارايه تعدادي از اين كاربردها در سال 98  حدود 323 ميليون يورو بوده،كه مهمترين منبع درآمدي اطلاع رساني بوده است،اما با ظهور تكنولوژي ها و ساير عوامل،تركيب درآمدي در سال 2003 تغيير كرده است. 60 درصد كل درآمد حاصل از تجارت بي سيم اختصاص به ارايه خدمات مالي،تبليغات و خريد دارد. آن چه كه مورد بررسي قرار گرفته تنها منافع نهفته در فرصت هايي است كه تجارت بي سيم پديده آورده است. تحقيق اين منافع فرصت (نظير قابليت هاي تكنولوژي،مسائل فرهنگي و...) انجام شود ( طبق مدل ارايه شده در ابتداي اين نوشتار،) آگاهي از اين عوامل از يك سو و تحليل سازمان يا كشورها يك- به منظور آگاهي از قابليت ها و زيرساخت هاي موجود آن ها- از سوي ديگر امكان توسعه استراتژي هاي تجارت بي سيم به منظور حصول منافع نهفته در اين فرصت را براي آنان فراهم خواهد نمود.